Prawo pracy

Urlop rodzicielski – wszystko, co powinieneś wiedzieć

3 minut(y) czytania

Urlop rodzicielski, który przychodzi na myśl jako pierwszy, to oczywiście urlop macierzyński. Nie jest to jednak jedyna przerwa od pracy, jaka przysługuje pracownikowi po narodzinach dziecka. Sprawdź, jak wygląda kwestia rodzicielskiego urlopu w praktyce!

Powszechnie wiadomo, że urlop rodzicielski jest prawem pracownika. Nie każdy wie jednak, jak wygląda urlop w praktyce. Ile trwa urlop rodzicielski i jak kształtuje się wynagrodzenie pracownika w tym okresie? Czy urlop różni się czymś w przypadku ojca i matki dziecka? W naszym artykule postaramy się wyjaśnić w prosty sposób wszystkie te kwestie. Przeczytaj!

Urlop macierzyński i tacierzyński a urlop ojcowski

Zanim przejdziemy do urlopu rodzicielskiego, będziemy omawiać te, które przysługują wcześniej, czyli urlop macierzyński i tacierzyński oraz urlop ojcowski, warto zatem przyjrzeć się im w pierwszej kolejności.

Urlop macierzyński

Urlop macierzyński rozpoczyna się już w dniu porodu. Zasadą jest, że urlop macierzyński trwa 20 tygodni. Zgodnie z prawem każda świeżo upieczona mama musi wykorzystać przynajmniej 14 tygodni macierzyńskiego. Gdy na świat przyjdzie większa liczba dzieci, okres ten będzie odpowiednio dłuższy:

  • przy bliźniakach – 31 tygodni;
  • przy trójce dzieci – 33 tygodnie;
  • przy czwórce dzieci – 35 tygodni;
  • przy piątce lub więcej dzieci – 37 tygodni.

Urlop tacierzyński

Z urlopu macierzyńskiego korzysta co do zasady mama dziecka, jednak przepisy zezwalają na częściowe przekazanie urlopu macierzyńskiego na rzecz ojca. W rzeczywistości jest to ten sam urlop, z którego korzysta matka i odbywa się on na takich samych zasadach. Zasiłek tacierzyński wynosi 100% podstawy – średniego wynagrodzenia pracownika z ostatnich 12 miesięcy.

Urlop ojcowski

Kodeks pracy gwarantuje ojcom w przypadku narodzin dziecka prawo do skorzystania z urlopu w wymiarze dwóch tygodni (14 dni kalendarzowych). Jest to urlop ojcowski, którego nie należy mylić z tacierzyńskim ani urlopem w ramach urlopu rodzicielskiego dla ojca. Urlop ojcowski musi być wykorzystany do ukończenia 2. roku życia przez dziecko. Za urlop ojcowski przysługuje zasiłek macierzyński w wysokości 100% wynagrodzenia. Niewykorzystany urlop przepada bez prawa do otrzymania ekwiwalentu.

Urlop rodzicielski – komu i na jakich zasadach przysługuje?

Urlop rodzicielski przysługuje obojgu rodzicom. Udziela się go jednorazowo lub maksymalnie w czterech częściach. Należy zdecydować, kto i w jakim wymiarze będzie z niego korzystał, a całość można podzielić według własnego uznania. Urlop rodzicielski jest udzielany na wniosek pracownika i trzeba go zgłosić do pracodawcy w terminie najpóźniej 21 dni po porodzie. Również w trakcie urlopu rodzice mogą zdecydować o przejściu ojca na urlop, jeśli wcześniej z urlopu rodzicielskiego zrezygnuje matka. Powinna ona wówczas zgłosić taki wniosek najpóźniej na 7 dni przed przystąpieniem do pracy, zaś ojciec – na 14 dni przed rozpoczęciem urlopu rodzicielskiego.

Członkowie rodziny

W sytuacjach szczególnych uprawnieni do urlopu rodzicielskiego będą inni członkowie najbliższej rodziny. Te okoliczności to:

  • śmierć matki dziecka;
  • porzucenie dziecka przez matkę;
  • niezdolność matki do samodzielnej egzystencji lub jej pobyt w szpitalu albo innym zakładzie leczniczym stacjonarnym i całodobowym.

Urlop rodzicielski – ile tygodni trwa?

Wymiar urlopu rodzicielskiego zależy od kilku czynników. Okres urlopu rodzicielskiego rozpoczyna się zaraz po zakończeniu macierzyńskiego i trwa łącznie 32 tygodnie (w przypadku bliźniaków są to 34 tygodnie). Jak sama nazwa wskazuje, do wykorzystania tego urlopu są uprawnieni zarówno matka, jak i ojciec narodzonego dziecka. Mogą oni także wykorzystać urlop w tym samym czasie (wtedy będzie to okres skrócony do 16 tygodni). Urlop rodzicielski musi zostać wykorzystany nie później niż do zakończenia roku kalendarzowego, w którym dziecko skończy 6 lat.

Urlop rodzicielski – ile płatny?

Zasiłek macierzyński przysługuje każdemu rodzicowi, który podlega ubezpieczeniu chorobowemu (obowiązkowo lub dobrowolnie), niezależnie od tego, czy praca ma charakter etatowy. Już po pierwszym pełnym miesiącu opłacania składki z zasiłku mogą korzystać zarówno ci, którzy pracują w oparciu o umowę zlecenie, jak i osoby prowadzące działalność gospodarczą.

Zasiłek rodzicielski – w jakiej wysokości?

W czasie przebywania rodzica na urlopie rodzicielskim wypłacany jest zasiłek macierzyński wynoszący 80% lub 60% wynagrodzenia. Jeżeli w ciągu 21 dni od dnia porodu zadeklarowana zostanie chęć wykorzystania obydwu urlopów, przez cały czas trwania wypłacany będzie zasiłek w wysokości 80% średniego wynagrodzenia z ostatnich 12 miesięcy. Jeżeli wniosek zostanie złożony po terminie, za pierwsze 6 tygodni urlopu rodzic otrzyma 100% średniego wynagrodzenia, natomiast za pozostałe – 60%.

Urlop rodzicielski dla ojca – ile płatny?

Po zakończeniu urlopu macierzyńskiego przez matkę pracujący ojciec dziecka ma prawo do wykorzystania urlopu rodzicielskiego dla ojca. Jest to urlop rodzicielski na zasadach ogólnych. Zasady ustalania zasiłku również są takie same.

Jak widzisz, urlop rodzicielski jest to coś innego niż macierzyński, tacierzyński i ojcowski. Teraz wiesz już, kiedy możesz ubiegać się o rodzicielski urlop i do kiedy możesz go wykorzystać. Jeśli jesteś lub będziesz rodzicem, na pewno ta wiedza ci się przyda.

Nasze propozycje
PoradyPrawo pracy

Trzynastka – czym jest i dla kogo jest przeznaczona? Przekonaj się, czy ją dostaniesz!

4 minut(y) czytania
Trzynastka to popularne określenie dodatkowej trzynastej pensji. Jest ona wypłacana pracownikom określonych profesji. Jakich? Kiedy można ją otrzymać? Tego dowiesz się z…
Prawo pracyPorady

Umowa na czas nieokreślony – czym jest, jakie ma cechy. Kiedy przysługuje Ci umowa bezterminowa o pracę?

6 minut(y) czytania
Umowa na czas nieokreślony jest czymś, na co czeka większość pracowników. Dzięki niej można na przykład dostać kredyt, co jest ważne dla…
Prawo pracyPorady

Czym jest umowa na czas określony? Co musisz o niej wiedzieć

5 minut(y) czytania
Umowa na czas określony jest jedną z najczęściej wykorzystywanych przez pracodawców. To dobry pomysł, gdy zatrudnia się nowego pracownika i chce się…

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *