Prowadzenie firmy

Franczyza jako pomysł na prowadzenie działalności – sprawdź, co powinieneś wiedzieć na ten temat!

5 minut(y) czytania
Ocena

Mianem franczyzy określa się koncepcję biznesową, zgodnie z którą franczyzobiorcy otrzymują dostęp do gotowych, sprawdzonych, powtarzalnych i skalowanych, ale przede wszystkim dochodowych modeli biznesowych. Sprawdź, jaki koszt muszą ponieść, aby uzyskać szansę na sukces!

Obecnie na polskim rynku występuje już ponad 900 firm franczyzowych. Działają one głównie w sektorze spożywczym, gastronomicznym i odzieżowym. Okazuje się, że taki system doskonale się sprawdza w naszej rodzimej gospodarce. Warto zatem dokładniej przyjrzeć się temu tematowi. Sprawdziliśmy, czym jest franczyza, na czym polega ten pomysł na biznes, z jakimi wadami i zaletami się wiąże i czy trudno do niego przystąpić. Zapraszamy do lektury!

Franczyza – co to jest?

Na chwilę obecną w Polsce działa ponad 900 firm prowadzonych w formie franczyzy. To o ponad 800 więcej niż jeszcze 15 lat temu. Statystyki pokazują, że dominująca pozycję zajmują systemy franczyzowe marek rodzinnych. Najwięcej z nich działa w sektorze gastronomicznym, zaraz po nim znajduje się sektor spożywczy i odzieżowy.

Mianem franczyzy określa się sposób prowadzenia działalności gospodarczej, w którym franczyzobiorca korzysta z gotowego i sprawdzonego przez innych pomysłu na biznes. Prowadzi on własny biznes pod szyldem innej marki.

W systemie franczyzowym występują dwa rodzaje podmiotów, a więc franczyzobiorca oraz franczyzodawca. Obydwa ściśle ze sobą współpracują. Franczyzodawca testuje system sprzedaży i usług, a następnie odsprzedaje zdobytą wiedzę i dostęp do wypracowanej marki franczyzobiorcy. Zarówno franczyzobiorca, jak również franczyzodawca zachowują przy tym odrębność i niezależność finansową. Są dwoma osobno działającymi przedsiębiorstwami.

Franczyza jako pomysł na biznes – organizacja systemu

Franczyza bazuje na ścisłej i nieustannej współpracy pomiędzy pomiotami niezależnymi względem siebie w sposób prawny i finansowy – franczyzobiorcami i franczyzodawcą. Każdy z franczyzobiorców jest zobowiązany działać na licencji franczyzowej. Oznacza to, że uzyskuje on prawo i obowiązek prowadzenia swojej działalności w sposób zgodny z zasadami przyjętymi przez podmiot, który udzielił mu licencji. Współpraca odbywa się na podstawie umowy franczyzy dokładnie precyzującej prawa i obowiązki stron.

Franczyzobiorca, w zamian za wniesienie odpowiedniej opłaty, uzyskuje możliwość korzystania z następujących elementów należących do franczyzodawcy:

  • nazwy;
  • wiedzy;
  • znaków towarowych;
  • sposobu prowadzenia działalności;
  • sposobu postępowania;
  • pomocy handlowej i technicznej.

Franczyzobiorca korzysta więc z doświadczenia i wiedzy franczyzodawcy. Nie robi tego jednak za darmo, a za odpowiednio określonym w umowie wynagrodzeniem. Gratyfikacja nie jest jedyną korzyścią, jaką uzyskuje franczyzodawca. Kolejno może on liczyć na poszerzenie własnych rynków zbytu, zdobycie dużej rozpoznawalności marki i ograniczenie koniecznego do wniesienia wkładu własnego. Ostatnia ze wskazanych cech jasno dowodzi, że franczyzobiorca musi być przygotowany na to, że w nowy biznes będzie musiał zainwestować własny kapitał. Dodatkowo będzie on zobowiązany do postępowania zgodnie z obowiązującymi w całej sieci standardami.

Franczyza bezpośrednia

Organizacja systemu franczyzy, nazywana bezpośrednią, jest najprostszym sposobem na podjęcie tego rodzaju działalności. W tym przypadku franczyzodawca i franczyzobiorca zawierają bezpośrednią umowę, w której franczyzodawca zobowiązuje się do przeprowadzania kontroli, która ma polegać na doradztwie i szkoleniu pracowników, pomocy i prowadzeniu działań marketingowych.

Franczyza wielokrotna

Organizacja w formie franczyzy wielokrotnej polega na zobowiązaniu się franczyzobiorcy do tworzenia na określonym terenie nowych punktów systemu, co czyni go franczyzobiorcą wielokrotnym. W umowie licencyjnej określona zostaje dokładna liczba jednostek, które powinny zostać utworzone przez franczyzobiorcę. Ten działa na podstawie wyłączności.

Masterfranczyza

Organizacja w postaci masterfranczyzy przewiduje, że franczyzobiorca otrzyma wyłączność na korzystanie z know-how franczyzodawcy na określonym terenie.

Rodzaje działalności franczyzowej w Polsce

Z uwagi na przyjmowaną postać, działalności franczyzowe można podzielić na dwa podstawowe rodzaje:

  • franczyzę dystrybucyjną;
  • franczyzę usługową.

Franczyza dystrybucyjna

Udostępniane przez franczyzodawcę wiedza i doświadczenie dotyczą zakresu asortymentu towarów i wiedzy o ich sprzedaży. Działalność przedsiębiorcy będącego franczyzobiorcą opiera się na prowadzeniu sprzedaży pod znakiem towarowym franczyzodawcy. W tego rodzaju franczyzie najczęściej spotyka się branże takie, jak:

  • artykuły spożywcze i przemysłowe;
  • odzież i obuwie;
  • kosmetyki, biżuteria i upominki;
  • stacje paliw.

Franczyza usługowa

Know-how dotyczy w tym przypadku procedur wykonywania usług. Franczyzobiorca prowadzi własny punkt usługowy pod marką franczyzodawcy. W tym przypadku spotyka się często branże, takie jak:

  • gastronomia;
  • edukacja;
  • turystyka i hotelarstwo;
  • finanse i bankowość.

Franczyzy można dzielić również z uwagi na rodzaj dostarczanego przez franczyzodawcę know-how na:

  • franczyzę dystrybucji produktu;
  • franczyzę koncepcji działalności.

Franczyza dystrybucji produktu

Franczyza dystrybucji produktu bazuje na udostępnianiu wyłącznie asortymentu produktów lub usług. Nie następuje natomiast przekazanie know-how odnośnie do ich dystrybucji.

Franczyza koncepcji działalności

W tym przypadku przekazywane przez franczyzodawcę know-how dotyczy całej koncepcji prowadzenia działalności. Sprzedawca otrzymuje więc kompletne wskazówki sprzedażowe i te dotyczące sposobu prowadzenia całej firmy.

Pakiet franczyzowy

Mianem pakietu franczyzowego określa się komplet dokumentów, z których złożona jest pełna koncepcja prowadzenia działalności proponowana przez franczyzodawcę. Najczęściej w jego skład wchodzą:

  • znak towarowy – oznaczenie graficzne, które pozwala na odróżnienie w obrocie towarów jednego przedsiębiorstwa od drugiego;
  • know-how – całokształt wiedzy fachowej, jaką do tej pory uzyskał franczyzodawca i która dotyczy stosowanych technologii i doświadczeń w konkretnym typie prowadzonej działalności;
  • podręcznik operacyjny – dokument zawierający szczegółowy opis wszystkich zasad, zgodnie z którymi franczyzobiorca prowadzi swoją działalność licencyjną;
  • usługi świadczone przez franczyzodawców na rzecz franczyzobiorców – są to najczęściej:
  • programy szkoleniowe w zakresie oferowanych do sprzedaży produktów lub świadczonych usług, ale również stosowanych technik marketingowych, księgowości, zarządzania oraz obsługi personelu;
  • pomoc przy wyborze lokalizacji i przygotowaniu sali sprzedażowej;
  • rekrutacja personelu i szkolenia pracownicze;
  • organizacja kampanii promocyjnej;
  • opłaty franczyzowe.

Umowa franczyzy

Przed rozpoczęciem działalności franczyzowej koniecznym jest zawarcie umowy licencyjnej z franczyzodawcą. Dokument ten przyjmuje nienazwaną formę, ponieważ nie został on prawnie unormowany. Zawarcie umowy opiera się na zasadzie swobody umów zezwalającej na kształtowanie ich treści i dobieranie kontrahentów w sposób dowolny.

Zalety dla franczyzobiorcy

Franczyzobiorcy otrzymują gotowy i sprawdzony pomysł na biznes oraz szeroką pomoc w jego rozpoczęciu i prowadzeniu ze strony franczyzodawcy.

Wady dla franczyzobiorcy

Franczyzobiorca jest zobowiązany do poniesienia opłaty wstępnej, opłat licencyjnych oraz opłat związanych z codziennym prowadzeniem działalności. Dodatkowo ma on ograniczoną samodzielność, nawet w sytuacji błędnych decyzji podejmowanych na wyższym szczeblu.

Zalety dla franczyzodawcy

Podstawową zaletą franczyzy dla franczyzodawcy jest możliwość rozwijania swojej marki oraz zwiększanie kanałów dystrybucji towarów i usług, co bezpośrednio przekłada się na głębszą penetrację rynku i ograniczenie jego przestrzeni dla konkurencji. Dodatkowo franczyzobiorca zyskuje lojalnych partnerów biznesowych, którym zależy na osiągnięciu sukcesu całego brandu. Przekazuje on posiadane know-how, dlatego nie musi osobiście zarządzać siecią podmiotów, ale jednocześnie zachowuje nad nimi pełną kontrolę.

Wady franczyzy dla franczyzodawcy

Podstawową wadą z punktu widzenia franczyzodawcy jest ryzyko, jakie ten musi ponieść z uwagi na przekazanie franczyzobiorcom własnej licencji. Kontrahenci mogą okazać się nieuczciwymi, a dobrany przez nich personel nierzetelnym.

Podsumowując, franczyza jest systemem prowadzenia własnej działalności gospodarczej pod marką innego przedsiębiorcy i zgodnie z wypracowaną przez niego koncepcją współpracy. W zamian franczyzobiorca uzyskuje dostęp do szerokiego zakresu know-how.


Zobacz też:
    None Found